Ook veel broccoli moet goed zijn

In de Wieringermeer teelt Mts Hoogendoorn als sinds 1980 Brocolli. Toen  zoon Nico 8 jaar geleden in het bedrijf kwam, wilden ze doorgroeien naar 25 ha. Nu staat er 60 ha broccoli. Dit alles als gevolg van de voortschreidende mechanisatie. Eerst op het land en later in de schuur. De verfijning van sorteer- en verpakkingslijnen duurt voort; ondertusssen wordt de koelcapaciteit uitgebreid. Want ook véél, moet goed zijn. 

 

Toen Bram en Corrie Hoogendoorn in 1980 in het gemengde bedrijf van Hoogendoorn senior  stapten, introduceerde ze ook de teelt van broccoli. Er moest een intensievere teelt bij, zodat er twee gezinnen van konden leven. In 1898 kwam zoon Nico erbij. Op dat moment was 10 ha broccoli onderdeel van het bouwplan. Nico :,,We dachten uit te groeien naar 25 ha, maar inmiddels zijn het er al 60. Vooral de laatste jaren is het door mechanisatie erg hard gegaan.

De broccoli gedijt goed in de noordelijke polder. De grond in de Wieringermeer is relatief licht (7 tot 45% afslipbaar) en dus goed bewerkbaar. De meeste collega’s in Noord-Holland zitten op zwaardere grond, maar wel met tien keer zoveel organische stof. In de Wieringermeer wordt dus standaard meer voeding toegediend. Hoogendoorn houdt de totale gift laag door in de rij met een bandbemester te bemesten. Er wordt al bij het planten Entec meegegeven (400 tot 500 kilo, rasafhankelijk). Tijdens het schoffelen wordt bijbemest en nog eens bij een tweede schoffel/aanaardbeurt. ,,Op deze manier blijven we ook onder de normen van het nieuwe mestbeleid’’, aldus Nico Hoogendoorn. Het mechanisch schoffelen is gemeengoed geworden sinds het bedrijf een jaar voor Agro-milieukeur teelde. Hoogendoorn: ,,Omdat onze grond niet te al zwaar is, lukt het meestal wel om te schoffelen op het moment dat het nodig is. Dat is een voorwaarde voor het gebruik van de Weedfix die de kleine onkruiden er uitlicht en de koolplantjes laat staan. Bij de tweede schoffelbeurt met gewoon schoffelgarnituur aarden we de planten ook aan.’’ Bij de planten onder doek is vooraf gespoten met een bodemherbicide en wordt  pas geschoffeld als het doek er af gaat. Van koolgalmug hebben telers in dit gebied geen last, wel van luis. Vooral als de tarwe wordt geoogst. ,,Alleen voor die plantingen zijn we overgestapt op een traybehandeling met Admire als alternatief voor 2 a 3 maal spuiten. Collega’s die deze behandeling ook doen in de hoop de koolgalgmug terug te dringen, staan voor moeilijkere keuzes en hogere kosten’’, weet Nico.

 

Niet de allervroegste

In week 10-11 gaan in de Wieringermeer de broccoliplanten de grond in. Dit jaar een week later, vanwege de vorst in de grond. Bram Hoogendoorn: ,,Eigenlijk was dit nog te vroeg want een week later vroor het weer. De kleinste plantjes hebben toch een knauw gekregen, zijn vertraagd of vertakt.’’ Dit uit zich volgens de teler in onregelmatigheid; dus vaker dooroogsten en meer sorteerwerk. Normaal begin de oogst eind mei. Hoogendoorn verwacht nu na het pinksterweekend te beginnen. Het is hier kouder en het waait vaker, waardoor we nooit de vroegste zijn. Een proef met septemberzaai vorig jaar is niet zo goed uitgevallen. Hoogendoorn: ,,De oudere planten waren maar 2 tot 3 dagen eerder oogstbaar, dat maakte de kosten niet goed. Dit jaar zijn we begonnen met iets grotere planten uit een 96 tray en dat past ons beter.’’

De plantingen van de eerste vier weken, zo’n 10% van het areaal, worden met doek overdekt. Dit wordt in 2 tot 3 weken weggeoogst. Er wordt bij Hoogendoorn elke week 2 tot 3 ha broccoli geplant. Voor oogst in augustus wordt iets minder gezet, maar niet veel. Hoogendoorn: ,,Je moet toch kunnen leveren, als er wel vraag komt.’’ De laatste planten gaan 1 of  2 augustus de grond in. De oogst loopt door tot eind oktober en dan is Spanje weer aan de markt tot volgend jaar mei. ,,In het voorjaar moeten wij ons er weer tussendringen. Dan merk je wel  de concurrentie onder collega’s ook toeneemt.’’

Paddestoelen

Door het seizoen heen worden verschillende rassen geplant. Marathon de eerste allrounder heeft grotendeels afgedaan. Te gevoelig voor smet. Nieuwe rassen zijn een verbetering in vorm, in productie en in uniformiteit. De afnemer wil vooral paddestoelen, zwaar en met een dichte steel.’’ licht Bram Hoogendoorn in vaktermen toe. Voor de teler telt vooral de uniformiteit, want een of twee keer oogsten dat scheelt veel werk. Er komen steeds meer nieuwe rassen, maar altijd voor een bepaalde periode. De herfst blijft moeilijk met gevaar voor smet, de zomer geeft echter de meeste problemen met stress (en dientegevolge een groeistilstand) zwartnervigheid en meeldauw. Sommige klanten hebben voorkeur voor een bepaald ras, maar als je ze in een bepaalde periode niet goed krijgt, doe je dat liever niet. Je hangt er toch je naam aan, aldus Hoogendoorn. Wel is hij bereid om met proefzetjes te proberen of de geadviseerde periode kan worden opgerekt. Dit jaar bestaat zijn aanbod uit: Fellow, Mylady, Iron Man, Monaco en Montry.

Hoogendoorn is aangesloten bij The Greenery. Deze heeft de regie in handen. Nico Hoogendoorn: ,,Prijsafspraken gaan in overleg met de bemiddelaar en the Greenery zorgt voor financiele afwikkeling. Je bent wel vrij om zelf kopers te benaderen of om benaderd te worden, mits je de prijsafspraken nakomt. Zelf ben ik niet zo heel actief hieraan, maar ik lever wel aan telers die commercieel meer aan de weg timmeren.’’ Hij is lid van de PMAC en erg tevreden over de gang van zaken. ,,De onrust is weg. Een paar jaar geleden nog lag The Greenery onder vuur en waren telersverenigingen in opkomst. Maar telers hebben hun eigen weg gevonden en tot nu toe gaat het niet verkeerd. Wel is het afwachten wat dit jaar de prijs doet nu het areaal, naar men zegt, opnieuw is uitgebreid.’’

 

Klantspecifiek verpakken

De uitbreiding in de teelt heeft alles te maken met het feit dat bedrijven hun verwerkingscapaciteit vergrootten. Na de plantmachines en de nieuwe schoffelmachines kwamen de oogstbanden en vervolgens op de oogstwagens de dwarsbanden. Hierdoor valt de gesneden en afgevoerde broccoli zo in de kuubkisten. Het verlies door valschade, weegt volgens Bram Hoogendoorn niet op tegen de besparing in arbeid. Wat erg beschadigd is wordt uitgesorteerd. De afnemer merkt er niets van. Het slagingspercentage in de broccoliteelt ligt met 90% best hoog;  5% mislukt misschien en 5% blijft staan. Als de rassen nog compacter en harder worden, dan moet er een oplossing komen om de val in de kist te breken.

Dat de techniek voor niets staat, dat is intussen wel gebleken. Neem het verpakken en sorteren. Na het handmatig sealen in rekfolie, kwam het sealapparaat van Van der Pavert. Binnen enkele jaren is deze verbeterd, aangepast aan grote maten en uitgebreid met een weeglijn. De capaciteit van de machine voor rekfolie is nog altijd groter dan die van de in populariteit toenemende krimptunnel. De rekfolie is wel wat duurder. De folie lijkt beter voor de kwaliteit, maar de verschillen worden teruggedrongen als de broccoli vóór het sealen wordt gekoeld. Dit is inmiddels een fenomeen, waar je als teler niet meer aan voorbij kunt. Dus om concurrentie weer een slag voor te zijn, breidt Hoogendoorn dit jaar de koelcapaciteit uit van 100 naar 350 kisten. 

Het wachten is nu nog op een goede methode om al vóór het verpakken te sorteren. Het is namelijk zo dat afnemers steeds vaker vragen om een eigen sticker, etiket of barcode op het product. Dit moet er dan liefst tijdens het sealen automatisch op worden gezet. Hoogendoorn: ,,Nu wordt automatisch geseald en op gewicht gesorteerd en vervolgens handmatig gestickerd. Dit gebeurt vooral voor grote discounters die broccoli van vast gewicht per stuk verkopen. Hoogendoorn verwacht niet anders dan dat andere afnemers deze trend op den duur volgen. Terwijl de jonge ondernemer geboeid is door de vooruitgang en de mogelijkheden, laat senior op de achtergrond zijn bedenkingen horen. ,,De investeringen leiden niet tot kostprijsverlaging. Integendeel. Je doet mee omdat je anders de broccoli helemaal niet verkopen.’’ De keerzijde is dat de veel telers  productie weer uitbreiden omdat ze denken hiermee de investering sneller terug te verdienen.

 

Bedrijf: Mts Hoogedoorn, bestaande uit Bram, Corrie en zoon Nico

Plaats: Slootdorp, Wieringermeer

Teeltplan: 60 ha broccoli, 7 ha pootaardappelen, 7 ha wintertarwe, 4 ha suikerbieten, 8 ha vroege winterpeen en 5 ha zaaiui.

Afzet: The Greenery, gebruik makend van het recht om zelf contacten te onderhouden

Motto: Agrarisch ondernemer moet goed kunnen organiseren, flexibel zijn, administratief onderlegd en sterk. Een beetje tegenslag is niet erg, daar groei je van.

 

Kader 1

Broccoli deed op het Noord-Hollandse bedrijf zijn intrede al in 1980. Naast akkerbouw en broccoli, waren er toen ook de witloftrek op water en wat melkvee. De laatste twee bedrijfstakken werden met enkele jaren al afgestoten. Van de akkerbouwgewassen zijn overgebleven de pootaardappelen, wintertarwe en suikerbieten. Later zijn er winterpeen en zaaiuien bijgekomen. Enige variatie is nodig om op de 38 ha eigen grond voldoende van vrucht te kunnen wisselen. De combinatie broccoli en akkerbouw heeft ook andere voordelen, aldus Nico: ,,Het houdt je gezichtsveld breed.’’ Verder is het een mooie winterinvulling en bovendien zijn we van afname verzekerd omdat het geteeld wordt deels voor de cooperatie (Agrico) en deels voor een vaste afnemer.